1. Vì sao cùng một phép thử nhưng kết quả giữa hai phòng thí nghiệm có thể khác nhau?

Hãy tưởng tượng hai phòng thử nghiệm cùng kiểm tra một mẫu vật liệu hoặc một bộ pin xe điện. Cả hai đều sử dụng thiết bị hiện đại, cùng thực hiện theo một phương pháp thử, nhưng kết quả lại có sự chênh lệch.

Trong nhiều lĩnh vực như ô tô, hàng không, điện tử hay năng lượng mới, một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến việc đánh giá chất lượng sản phẩm, quá trình chứng nhận hoặc thậm chí là quyết định đưa sản phẩm ra thị trường.

Vậy làm thế nào để đảm bảo rằng kết quả thử nghiệm luôn chính xác, khách quan và có thể được công nhận trên phạm vi quốc tế?

Đó chính là vai trò của ISO/IEC 17025 – tiêu chuẩn được xem là nền tảng cho năng lực của các phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn trên toàn thế giới.

 

2. ISO/IEC 17025 là gì?

ISO/IEC 17025 là tiêu chuẩn quốc tế quy định các yêu cầu đối với năng lực của phòng thử nghiệm và phòng hiệu chuẩn.

Tiêu chuẩn được xây dựng bởi Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) và Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC), hiện đang được áp dụng rộng rãi tại hơn 170 quốc gia.

Khác với ISO 9001, vốn tập trung vào hệ thống quản lý chất lượng của doanh nghiệp, ISO/IEC 17025 đi sâu vào năng lực kỹ thuật của phòng thử nghiệm. Tiêu chuẩn này không chỉ yêu cầu phòng lab có quy trình quản lý phù hợp mà còn phải chứng minh khả năng tạo ra kết quả thử nghiệm và hiệu chuẩn chính xác, ổn định và có thể truy xuất nguồn gốc.

Nói một cách đơn giản, ISO/IEC 17025 trả lời cho câu hỏi:

"Liệu phòng thử nghiệm này có đủ năng lực để tạo ra kết quả mà khách hàng và các tổ chức quốc tế có thể tin cậy hay không?"

 

3. Tại sao ISO/IEC 17025 lại quan trọng?

Trong hoạt động thử nghiệm, giá trị lớn nhất không nằm ở thiết bị đắt tiền hay phòng lab hiện đại, mà ở độ tin cậy của kết quả đo.

Nếu kết quả thử nghiệm không được công nhận, doanh nghiệp có thể phải thực hiện lại các phép thử tại phòng thí nghiệm khác, làm tăng chi phí, kéo dài thời gian phát triển sản phẩm và ảnh hưởng đến tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường.

Việc áp dụng ISO/IEC 17025 giúp phòng thử nghiệm:

• - Chứng minh năng lực kỹ thuật.
• - Đảm bảo kết quả đo có độ chính xác và tính nhất quán.
• - Kiểm soát sai số và độ không đảm bảo đo.
• - Nâng cao uy tín với khách hàng và đối tác.
• - Tăng khả năng được chấp nhận kết quả thử nghiệm trên thị trường quốc tế.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đây còn là một yếu tố quan trọng giúp giảm việc thử nghiệm lặp lại khi sản phẩm được đánh giá tại nhiều quốc gia khác nhau.

 

4. ISO/IEC 17025 bao gồm những yêu cầu gì?

Tiêu chuẩn được xây dựng dựa trên hai nhóm yêu cầu chính.

Yêu cầu về hệ thống quản lý

Phòng thử nghiệm cần xây dựng và duy trì một hệ thống quản lý nhằm đảm bảo mọi hoạt động được kiểm soát một cách nhất quán.

Các nội dung bao gồm:

• Quản lý tài liệu.
• Kiểm soát hồ sơ.
• Đánh giá nội bộ.
• Quản lý rủi ro.
• Xử lý khiếu nại.
• Hành động khắc phục và cải tiến.

Mục tiêu là tạo ra một quy trình làm việc minh bạch và có thể truy xuất.

Yêu cầu về năng lực kỹ thuật

Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa ISO/IEC 17025 và nhiều hệ thống quản lý khác.

Tiêu chuẩn yêu cầu phòng thử nghiệm phải chứng minh năng lực thông qua nhiều yếu tố như:

• Trình độ của nhân sự.
• Điều kiện môi trường thử nghiệm.
• Phương pháp thử.
• Thiết bị đo.
• Hiệu chuẩn.
• Truy xuất nguồn gốc đo lường.
• Đánh giá độ không đảm bảo đo.
• Kiểm soát chất lượng kết quả thử nghiệm.

Điều này giúp đảm bảo rằng kết quả tạo ra không chỉ đúng quy trình mà còn phản ánh đúng giá trị thực của phép đo.

 

5. ISO/IEC 17025 được áp dụng trong những ngành nào?

Ngày nay, hầu hết các lĩnh vực có hoạt động thử nghiệm hoặc hiệu chuẩn đều có thể áp dụng ISO/IEC 17025.

Một số ngành tiêu biểu gồm:

Ô tô

• - Thử nghiệm pin xe điện.
• - NVH.
• - EMC.
• - Crash Test.
• - Độ bền.
• - Thử nghiệm môi trường.

Hàng không và vũ trụ

• - Thử nghiệm vật liệu.
• - Thiết bị điện tử.
• - Linh kiện hàng không.
• - Hiệu chuẩn thiết bị đo.

Điện và điện tử

• - EMC.
• - An toàn điện.
• - Hiệu suất sản phẩm.
• - Độ tin cậy.

Năng lượng mới

• - Pin Lithium-ion.
• - ESS.
• - Bộ sạc EV.
• - Inverter.
• - PCS.

Thiết bị y tế

• - Hiệu chuẩn.
• - Thử nghiệm sinh học.
• - Thiết bị chẩn đoán.

Vật liệu và cơ khí

• - Kéo nén.
• - Độ cứng.
• - Mỏi.
• - Thành phần vật liệu.

Môi trường

• - Nước.
• - Không khí.
• - Đất.
• - Tiếng ồn.

Thực phẩm và dược phẩm

• - Vi sinh.
• - Hóa học.
• - Kim loại nặng.
• - Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Có thể thấy, bất kỳ lĩnh vực nào cần kết quả thử nghiệm đáng tin cậy đều có thể áp dụng ISO/IEC 17025.

 

6. ISO/IEC 17025 mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp?

Đối với doanh nghiệp sở hữu phòng thử nghiệm, tiêu chuẩn này giúp nâng cao năng lực vận hành và giảm thiểu sai sót trong quá trình thử nghiệm.

Đối với khách hàng, ISO/IEC 17025 mang lại sự tin tưởng rằng kết quả thử nghiệm được thực hiện theo các yêu cầu kỹ thuật và được kiểm soát chặt chẽ.

Trong nhiều trường hợp, việc sử dụng kết quả từ phòng thử nghiệm được công nhận còn giúp giảm thời gian đánh giá sản phẩm và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu.

 

7. Ai cấp chứng nhận ISO/IEC 17025?

Đây là một điểm mà nhiều doanh nghiệp thường nhầm lẫn.

ISO không trực tiếp cấp chứng nhận ISO/IEC 17025.

Thay vào đó, năng lực của phòng thử nghiệm được công nhận bởi các tổ chức công nhận (Accreditation Body) tại từng quốc gia hoặc khu vực.

Tại Việt Nam, tổ chức công nhận phổ biến là Văn phòng Công nhận Chất lượng (BoA - Bureau of Accreditation) thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Các phòng thử nghiệm sau khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu sẽ được cấp Giấy chứng nhận công nhận VILAS (Vietnam Laboratory Accreditation Scheme).

Ngoài Việt Nam, nhiều tổ chức công nhận khác cũng được quốc tế thừa nhận, như UKAS (Vương quốc Anh), DAkkS (Đức), A2LA (Hoa Kỳ), JAB (Nhật Bản) hay CNAS (Trung Quốc). Thông qua các thỏa thuận công nhận lẫn nhau giữa các tổ chức này, kết quả thử nghiệm của phòng lab được công nhận có thể được chấp nhận rộng rãi tại nhiều quốc gia.

 

8. Xây dựng phòng thử nghiệm theo ISO/IEC 17025 cần chuẩn bị gì?

Để xây dựng một phòng thử nghiệm đáp ứng ISO/IEC 17025, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư thiết bị mà còn phải chuẩn bị đồng bộ nhiều yếu tố, bao gồm:

• - Thiết kế mặt bằng và điều kiện môi trường phù hợp.
• - Lựa chọn thiết bị đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
• - Thiết lập quy trình thử nghiệm.
• - Hiệu chuẩn và kiểm soát thiết bị đo.
• - Đào tạo nhân sự.
• - Xây dựng hệ thống tài liệu và hồ sơ.
• - Thiết lập quy trình đánh giá chất lượng kết quả.

Việc chuẩn bị ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp quá trình công nhận diễn ra thuận lợi hơn, đồng thời tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí vận hành về sau.

 

GPower Vietnam đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng phòng thử nghiệm

Việc xây dựng một phòng thử nghiệm đạt yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc mua sắm thiết bị. Điều quan trọng hơn là lựa chọn đúng giải pháp phù hợp với mục tiêu thử nghiệm, tiêu chuẩn áp dụng và định hướng phát triển lâu dài của doanh nghiệp.

Với kinh nghiệm trong lĩnh vực giải pháp thử nghiệm cho ô tô, hàng không, năng lượng mới, điện tử và nhiều ngành công nghiệp khác, GPower Vietnam hỗ trợ khách hàng từ khâu tư vấn giải pháp, lựa chọn thiết bị, thiết kế phòng thử nghiệm đến đào tạo vận hành và triển khai theo các yêu cầu của ISO/IEC 17025.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang có kế hoạch xây dựng hoặc nâng cấp phòng thử nghiệm, hãy liên hệ chúng tôi để được tư vấn chi tiết, giúp bạn có thêm thông tin hữu ích trước khi đầu tư và triển khai hệ thống thử nghiệm.